Լուրեր Ցեղասպանության թեմայով

ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ «ԹԱՅՄՍԻ» ՕՆԼԱՅՆՈՒՄ

Պատմաբանների, լրագրողների եւ գիտաշխատողների ուշադրությունը հրավիրելով անգլիական հեղինակավոր «Թայմս» թերթի օնլայն հրապարակումներին (The Times:http//archive.timesonline.co.uk/tol/archive/#), Ժան Էսքիյանը մեկ օրինակ է բերում թերթի 1915 թվի սեպտեմբերի 25-ի համարից: Հոդվածը վերնագրված է` «Մի ամբողջ ազգի բնաջնջումը: Երիտթուրքերի քաղաքականությունը ընդդեմ հայերի»:

«Եթե պատերազմը հիմքից չի ցնցում ամբողջ աշխարհը եւ թողնում է, որ կարեւոր իրադարձությունները լռության մատնվեն, ապա անտարակույս քաղաքակիրթ աշխարհի բոլոր երկրներում հանրահավաքներ կանցկացվեն բողոքելու երիտթուրքերի հայկական քաղաքականության անմարդկային բնույթի դեմ:

Դա կարելի է ամփոփել մեկ նախադասությամբ, որ նրանք աստիճանական, բայց արդյունավետ ձեւով բնաջնջում են ամբողջ հայ ժողովրդին եւ ձերբազատվում հպատակ մի ցեղից:

Կարգը հետեւյալն է. ամեն մի հայկական գյուղից օրական այնքան մարդ են դուրս բերում, որքան գնացքները կարող են տանել: Երբ նրանց դուրս են բերում եւ ուղեկցորդի առաջնորդությամբ քշում դեպի Տավրոսի լեռները, որից այն կողմ այդ թշվառները, որ ընդամենը մի քանի օրվա սննդի պաշար ունեն, պետք է շարունակեն իրենց ճանապարհը դեպի հարեւան Մոսուլ, որտեղ իբր ապահով կլինեն:

Բայց իրականում այդ տարածքը ընդամենը անապատ է եւ մի քանի ժամվա ընթացքում քուրդ կամ բեդվին ասպատակների խմբերը թալանում են ու կողոպտում այդ անօգնական տղամարդկանց, կանանց եւ երեխաներին, որ ողջ մնացողները մահանում են սովից եւ ծարավից:

Նրանցից ոչ մեկը չի հասնում նախատեսված վերջնակետը: Ովքեր փորձում են փախչել այլ ուղղությամբ, սպանվում են թուրք հովիվների կողմից: Հուսահատ կանայք իրենց երեխաներին նետում են Եփրատ գետը, չտեսնելու համար նրանց տառապանքը: Ոմանք էլ նույնիսկ վաճառում են նրանց: Ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշան Ամերիկայի դեսպանին հայտնել է, որ մտադիր չէ փոխել իր քաղաքականությունը եւ որ «հայկական հարցը նրան զվարճացնում է»:

Փոքր Ասիայում եւ մասնավորապես հայկական շրջաններում տեղակայված ամերիկյան միսիոներական կազմակերպությունները աստիճանաբար թողնում են տարածքը դեսպանի խորհրդով:

Թուրքերի քաղաքականությունն ընդհանուր առմամբ վրեժխնդրության դրսեւորում է: Մահվան դատապարտվածներից յուրաքանչյուրը անմեղ քաղաքացի է»:

Հոդվածը ստորագրել է «թղթակիցը»:

Օնլայնում տեղադրվել են թերթի նյութերը 1875 թվից:

ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՄԱՄՈՒԼԸ ԱՐՁԱԳԱՆՔՈՒՄ Է ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ՀՈԴՎԱԾԻՆ

Քաջ գիտակցելով, որ մի բան է հանձնաժողովի մասին արտահայտվել հայ համայնքի առջեւ, բոլորովին այլ բան «Ուոլ սթրիթ ջոռնլում»

Թուրքական թերթերը ուշի-ուշով հետեւում են ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հայ-թուրքական հարաբերություններին առնչվող հայտարարություններին: Նրանք նախ արձագանքեցին նախագահի հունիսի 23-ին Մոսկվայում հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպմանն ունեցած ելույթին, ապա Աստանայում Թուրքիայի նախագահ Աբդուլահ Գյուլի հետ նրա կարճատեւ զրույցին: Այնուհետեւ թուրքական մամուլի ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց «Ուոլ սթրիթ ջոռնլի» հուլիսի 9-ի համարում «Մենք պատրաստ ենք խոսել Թուրքիայի հետ» վերնագրով հրապարակված Սերժ Սարգսյանի հոդվածը:

«Ուոլ սթրիթ ջոռնլը» խոսափողի դեր է կատարում «Նոր պահպանողականների» համար, իսկ վերջիններս վերահսկում են պաշտոնական Վաշինգտոնի գործունեությունը: Այսինքն, այս հանդեսում հոդվածները պատահական չեն հրապարակվում: Դրա համար, ըստ երեւույթին, անհրաժեշտ է, որ հոդվածի բովանդակությունն արժանանա նաեւ Վաշինգտոնի հավանությանը:

Այս հանգամանքը, ինչ խոսք, գաղտնիք չի կարող լինել թուրքերի համար: Այդ իսկ պատճառով էլ ՀՀ նախագահի «Ուոլ սթրիթ ջոռնլում» հրապարակված հոդվածին թուրքական կենտրոնական թերթերը առանձնահատուկ նշանակություն են տալիս: Թերեւս այդ նշանակությունն է պատճառը, որ «Ռադիկալը» ՀՀ նախագահի հոդվածը թարգմանաբար հուլիսի 10-ի համարում՝ հրապարակման հաջորդ օրը, մասնակի կրճատումներով ներկայացրել է թուրք ընթերցողի ուշադրությանը:

Նույն օրվա համարներում Սերժ Սարգսյանի հոդվածին են անդրադարձել կառավարամետ «Ենի շաֆաքն» ու «Վաթանը», իսկ հուլիսի 11-ին, «Սաբահի» գլխավորությամբ, նաեւ այլ թերթեր:

ՀՀ նախագահի հոդվածին արձագանքելու պարագայում թուրքական թերթերին հատկապես հետաքրքրում է հանձնաժողովի ձեւավորմանը վերաբերող հատվածը: Ակնհայտ է, որ մի բան է հանձնաժողով ձեւավորելու մասին արտահայտվել Մոսկվայի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպմանը, բոլորովին այլ բան պաշտոնական Վաշինգտոնի գործունեությունը վերահսկող «Նոր պահպանողականների» խոսափող «Ուոլ սթրիթ ջոռնլի» էջերում:

Ամենայն հավանականությամբ, հոդվածում ընդգծելով, թե «բնականոն քաղաքական հարաբերությունների ստեղծումը մեզ հնարավորություն կտա ձեւավորելու հանձնաժողով՝ քննարկելու Հայաստանին ու Թուրքիային վերաբերող բոլոր խրթին հարցերը», Սերժ Սարգսյանը նկատի է ունեցել միջկառավարական հանձնաժողովի ձեւավորումը, այլ ոչ թե պատմաբանների:

Ի դեպ, 2005-ին Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի «Հայ եւ թուրք պատմաբանների համատեղ հանձնաժողով ստեղծելու» առաջարկին ՀՀ նախորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը պատասխանել էր «միջկառավարական հանձնաժողով ստեղծելու» առաջարկով, իհարկե, երկու երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումից հետո:

Միջկառավարական հանձնաժողովի ստեղծման դեպքում կողմերը կքննարկեն այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են, օրինակ, Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի ծավալումը, թուրքական ժխտողականության դիրքերի սպառումը, կամ որպես փոխվստահության վերականգնման միջոց Ցեղասպանության հետեւանքների վերացումը: Քանի որ սրանք ոչ թե պատմական, այլ քաղաքական խնդիրներ են, ուստի քննարկումները կասկածի տակ չեն դնի Հայոց ցեղասպանության փաստը: Այսպիսով, ի չիք կդառնան Ցեղասպանությունը վիճարկման ոլորտ ներքաշելու փորձերը:

Կարելի է ստեղծել նաեւ պատմաբանների հանձնաժողով, եթե հայ եւ թուրք գիտնականները համատեղ քննարկեն հետեւյալ հարցը. «Ինչո՞ւ Օսմանյան կայսրությունը որպես «Հայկական հարցի» լուծման միջոց նախընտրեց կիրառել հայ ժողովրդի բնաջնջման տարբերակը, երբ այլ տարբերակի կիրառումը նրան տալիս էր Հայոց ցեղասպանության պատասխանատվությունից խուսափելու հնարավորություն»:

ՅՈՎԱՆՈՎԻՉԸ ԳՈՐԾԱԾՈՒՄ Է ՄԵԾ ԵՂԵՌՆ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանի թեկնածու Մարի Յովանովիչը պատասխանել է դեմոկրատ սենատոր, ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Բարաք Օբամայի հարցերին: Ըստ Վաշինգտոնի Հայ դատի գրասենյակի, Մ. Յովանովիչը պատասխանել է. «ԱՄՆ կառավարությունը եւ, իհարկե, ես սգում ենք զանգվածային սպանությունների, էթնիկ զտումների եւ բռնի տեղահանության համար, որն Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանում խլեց 1,5 միլիոն հայերի կյանք: ԱՄՆ-ը ճանաչում է այդ իրադարձությունները որպես 20-րդ դարի ամենամեծ ողբերգություն, «Մեծ եղեռն», ինչպես շատ հայեր անվանում են: Դա է պատճառը, որ ամեն ապրիլի ԱՄՆ նախագահը հարգում է զոհերի հիշատակը եւ արտահայտում իր զորակցությունը հայ ժողովրդին: Որպես փախստականի ընտանիքի զավակ (այլ վայրից եւ այլ ժամանակաշրջանում) ես խորապես հասկանում եմ հայ ժողովրդի վիշտն ու տառապանքն այն ժամանակ եւ ներկայում, երբ հիշում եմ նրա պատմության այդ սեւ էջի մասին: Ես եւս սգում եմ անմեղ կյանքերի կորուստն ու հարգում ամերիկահայ համայնքի, ողջ հայ ժողովրդի ջանքերը` իրենց ցավն ու կորուստը տեսնել ճանաչված եւ ընդունված»: Սենատի որոշումը թեկնածությունը հաստատելու վերաբերյալ տեղի կունենա այս ամիս:

ԻՄԱՍՏԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ և ԲՈՐԲՈՔՎԱԾ ԿՐՔԵՐ. ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԵՄԱՆ ԲՈՒՌՆ ՔՆՆԱՐԿՄԱՆ ԹԵՄԱ «ՍԱՌԵՑՎԱԾ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ» ԼՍՈՒՄՆԵՐՈՒՄ ԱՄՆ ԿՈՆԳՐԵՍՈՒՄ

ԱՄՆ Կոնգրեսի հանձնաժողովի լսումները, որոնք կոչված էին ամփոփելու Կովկասի «սառեցված հակամարտությունների» ներկա վիճակը, չորեքշաբթի բուռն ընթացք ընդունեցին, երբ ամերիկյան կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ջատագով կոնգրեսականները հարցուպատասխանի թեմա դարձրին «ցեղասպանություն» բառը: Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի լսումներից առաջ ելույթ ունեցավ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնական Դանիել Ֆրիդը: Թեև այն նախատեսված էր որպես ճեպազրույց` նվիրված Վրաստանին, Հայաստանին ու Ադրբեջանին, ինչպես նաև այն հարցին, թե արդյոք ԱՄՆ քաղաքականությունը նպաստում է ժողովրդավարական բարեփոխումներին տարածաշրջանում, երկու ժամ հինգ րոպե տևած լսումները հիմնականում անդրադարձան Հայաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հարաբերություններին: Իհարկե, քննարկվեց նաև Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը, մասնավորապես, հանրապետական կոնգրեսական Ջոզեֆ Նոլենբերգը (Միչիգանի նահանգ) ընդգծված հարցրեց պետքարտուղարի օգնականին. «Բացի խոսելուց մենք ի՞նչ ենք անում ադրբեջանական պատերազմի մեքենան զսպելու համար»: Ինչպես և տարածաշրջանում Բուշի վարչակազմի վարած քաղաքականության արժանիքները վիճարկող մյուս հարցերի դեպքում, 2005 թվականին իր պաշտոնում Ջորջ Բուշի կողմից նշանակված Ֆրիդն իր պատասխաններում համահունչ էր իր գերատեսչության որդեգրած դիրքորոշմանը, որ «ԱՄՆ-ի կարծիքով` Ադրբեջանը Հայաստանի նկատմամբ ռազմական գերազանցություն չունի»: Էլ ավելի ընդգծված կերպով կոնգրեսական Թեդ Փոուն (հանրապետական Տեխասի նահանգից) Ֆրիդին ուղղեց տարածաշրջանային հարաբերություններին վերաբերող մի հարց, որին արձագանքեց ամբողջ Կոնգրեսը. «Ինչի՞ է ձգտում Ռուսաստանը հիմա»: Կապիտոլիական բլրի վետերանին վայել ճարտարությամբ ու ճկունությամբ հարցերին պատասխանող պետքարտուղարի օգնականը, այդուհանդերձ, անհարմար վիճակում հայտնվեց, երբ կոնգրեսական Դայան Ուոթսոնը (դեմոկրատ Կալիֆոռնիայի նահանգից) բացման խոսքի իրեն հատկացված հինգ րոպեում երկու անգամ օգտագործեց «ցեղասպանություն» բառը, որին լսումների դահլիճում հաջորդեց մտքերի զուսպ փոխանակում: Հայտարարելով, որ Հայոց ցեղասպանությունը` «զանգվածային սպանություններով, կոտորածով, զանգվածային տեղահանությամբ, դաժանությամբ անհերքելի [փաստ] է», կոնգրեսականն ասաց, որ իր ընտրողների մեջ կան շատ ամերիկահայեր, ովքեր ուզում են իմանալ, թե «ինչո՞ւ ԱՄՆ-ը չի ընդունում, որ կատարվածը ցեղասպանություն էր»: «Մենք չենք կարծում, որ այդ տերմինի օգտագործումը կնպաստի Հայաստանի ու Թուրքիայի հաշտվելուն»,- պատասխանեց Ֆրիդը: «Դա ցեղասպանությո՞ւն էր: Այո՞, թե՞ ոչ»,- պնդեց կոնգրեսական տիկինը` ավելի շուտ առերես հարցաքննությանը, քան կառավարական քննարկմանը վայել տոնով: «Մենք…»: «Այո՞, թե՞ ոչ»: Հարցը չորս անգամ կրկնելուց հետո Ուոթսոնը վրդովված ասաց. «Պարզ է, որ իմ հարցին պատասխան չեմ ստանալու» և իրեն հատկացված ժամանակից շուտ դադարեցրեց ելույթը: Սակայն հանձնաժողովի այլ անդամներն ու հանձնաժողովում որպես հյուր ելույթի իրավունք ստացած կոնգրեսականները պատրաստ չէին թույլ տալու, որ հարցերը մնան անպատասխան, թեև, հավանաբար, առանց պատասխան ստանալու ակնկալության: Կոնգրեսական Ադամ Շիֆֆ (դեմոկրատ Կալիֆոռնիայի նահանգից). «Պարոն քարտուղարի օգնական, ոչ բոլոր զանգվածային սպանություններն են ցեղասպանություն, այնպես չէ՞»: Ֆրիդ. «Այո»: Շիֆֆ. «Սակայն որոշ զանգվածային սպանություններ ցեղասպանություն են, Ճի՞շտ է»: Ֆրիդ. «Այո»: Շիֆֆ. «Դուք Ողջակիզումը ցեղասպանություն կանվանեի՞ք»: Ֆրիդ. «Այո»: Շիֆֆ. «Կամբոջա՞ն»: Ֆրիդ. (Հապաղում է` ասելով, որ լավատեղյակ չէ այդ հարցում

Շիֆֆ. «Ռուանդա՞ն»: Ֆրիդ. «Այո»: Շիֆֆ. «Դարֆո՞ւրը»: Ֆրիդ. «Կարծում եմ` մենք օգտագործել ենք այդ բառը»: Շիֆֆ. «Դուք կասեի՞ք, որ հայերի հետ կատարվածը ցեղասպանություն էր»: Ֆրիդ. «Նախագահի քաղաքականությունն է` չօգտագործել այդ բառը»: Կոնգրեսականն ավարտեց իր ելույթը Բուշի վարչակազմի վարած քաղաքականության թեթևակի կշտամբանքով` ասելով, թե կուզենար, որ ԱՄՆ-ը «օրինակ ծառայի» ուրիշներին, և երբ ԱՄՆ-ն ասում է, որ կոչ է անում Թուրքիային «լրջորեն զբաղվելու սեփական մութ պատմությամբ, իսկ (ԱՄՆ իշխանությունները) չեն ցանկանում լրջորեն զբաղվել այդ պատմությամբ, ինչո՞ւ պիտի Թուրքիան զբաղվի դրանով»: Լսումներին ներկա էր 52-հոգանոց հանձնաժողովի ընդամենը 10-20 անդամ, մինչ միջանցքներում հավաքվել էին ավելի մեծ թվով ամերիկահայեր, որոնցից շատերի բաց վարդագույն կրծքանշաններին գրված էր. «Վերջ տալ Թուրքիայի իրականացրած շրջափակմանը»: Նրանցից շատերին ժամը 10:00-ին նախատեսված լսումների համար այդտեղ էր բերել Ամերիկայի հայ դատի գրասենյակը (ANCA): Ամերիկայի հայկական համագումարի (ԱՀՀ) պատվիրակության ղեկավար ԱՀՀ գործադիր տնօրեն Բրայան Արդունին ասաց, որ իր համար անսպասելի չէր մտքերի նման փոխանակությունը, որը նախաձեռնեց ցեղասպանության ճանաչման վաղեմի ջատագով կոնգրեսական Ուոթսոնը: Արդունին նաև ասաց, որ բացի ցեղասպանության հարցը բարձրացնելուց, լսումներում հաստատվեցին ինչպես հանձնաժողովի, այնպես էլ վարչակազմի դիրքորոշումը Թուրքիայի կիրառած շրջափակման և Ղարաբաղի վրա դրա անդրադարձի նկատմամբ: ԱՀՀ տնօրենն ասաց, որ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Հովարդ Բերմանը (դեմոկրատ Կալիֆոռնիայի նահանգից) և հանձնաժողովի անդամները լուրջ մտահոգություն հայտնեցին 15 տարի տևող շրջափակումը վերացնելուն ուղղված ստույգ միջոցներ ձեռնարկելու առնչությամբ: Պետքարտուղարի օգնական Ֆրիդը և հանձնաժողովը համակարծիք էին, որ շրջափակման հարցը չպետք է կապվի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հետ: «Այսօրվա լսումները հաստատեցին, որ այդ երկու հարցերը փոխկապակցված չեն,- ասաց Արդունին: - Այս մասին երկար ժամանակ հրապարակավ չէր հայտարարվում: Նախագահ Բերմանի մտահոգությունները թուրքական շրջափակման մասին շատ տեղին էին: Շրջափակումը ոտնահարում է միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքները»: Ամենայն հավանականությամբ, հայկական հարցերը, այդ թվում` ցեղասպանությունը և շրջափակումը, միառժամանակ կմնան Կապիտոլիական բլրում, քանի որ հինգշաբթի Կոնգրեսի հանձնաժողովը շարունակելու է Հայաստանում ԱՄՆ-ի հաջորդ դեսպանի պաշտոնում Մարի Յովանովիչի հաստատման գործընթացը: Ներկայումս Ղրղըզստանի Հանրապետությունում դեսպան Յովանովիչը կզբաղեցնի Հայաստանում երկու տարի թափուր մնացած դեսպանի պաշտոնը: Նման իրավիճակ ստեղծվեց, երբ դեսպան Ջոն Էվանսը հետ կանչվեց Երևանից հրապարակային ելույթի ժամանակ «ցեղասպանություն» բառն օգտագործելու համար, ինչը հակասում էր այն քաղաքականությանը, որը չորեքշաբթի օրվա լսումների ժամանակ դիվանագիտորեն պաշտպանում էր ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնականը:

ՀԱՋՈՐԴ ԿԱՆԳԱՌԸ ԵՐևԱՆՈ՞ՒՄ. ՍԵՆԱՏԸ ՍԿՍՈՒՄ Է ՀԱՍՏԱՏՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԸ, ՄԻՆՉ ՅՈՎԱՆՈՎԻՉԸ ՓՈՐՁՈՒՄ Է ՓԱՐԱՏԵԼ ԿԱՍԿԱԾՆԵՐԸ

Մարի Յովանովիչը հինգշաբթի մեկ քայլով մոտեցավ Հայաստանում ԱՄՆ-ի հաջորդ դեսպան դառնալուն, երբ կանգնեց նման պաշտոններում դիվանագետներին հաստատող Սենատի համապատասխան հանձնաժողովի առջև: Ներկայանալով որպես առաջին սերնդի ներգաղթյալ` նա ասաց, որ շատ ընդհանուր բան ունի հայերի հետ, քանի որ իր ընտանիքը վերապրել է նացիստական օկուպացիան և փախել Ամերիկա, ինչպես օսմանյան թուրքերից փրկված սփյուռքահայերը: Ներկայումս Ղրղըզստանում դեսպան Յովանովիչի թեկնածությունն առաջարկվեց այն բանից հետո, երբ Բուշի վարչակազմին չհաջողվեց հաստատել Ռիչարդ Հոգլանդի թեկնածությունը, մասամբ նաև Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու թեկնածուի դիրքորոշման պատճառով: Իր բացման խոսքում Յովանովիչն օգտագործեց «էթնիկ զտում» արտահայտությունն այն երևույթի համար, որն ուրիշները Հայոց ցեղասպանություն են անվանում` իրեն հարցեր ուղղելու հնարավորություն տալով սենատոր Ռոբերտ Մենենդեսին (դեմոկրատ Նյու Ջերսի նահանգից), որը, ինչպես և ակնկալվում էր, փորձության ենթարկեց Յովանովիչի անձնական էթիկան` հարցնելով, թե նա ինչու չի օգտագործում «ցեղասպանություն» բառը: Մենենդեսը հարցրեց Յովանովիչին` արդյոք 1915-1918 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձությունները համապատասխանո՞ւմ են ցեղասպանության սահմանմանը, ինչպես այն նշված է Ցեղասպանության կանխման և պատժամիջոցների մասին կոնվենցիայում: Թեկնածուի անձնական կարծիքը պարզելու նպատակով տրված հարցերից յուրաքանչյուրին Յովանովիչը տվեց 22 տարվա կադրային դիվանագետին վայել պատասխան` հղում անելով ԱՄՆ վարչակազմի` այդ «բառը» օգտագործել արգելող քաղաքականությանը: Իր հարցաքննության համոզիչ ամփոփման մեջ Մենենդեսը օգտվեց առիթից` քննադատելու պաշտոնական Վաշինգտոնի դիրքորոշումը: «Խայտառակություն է,- ասաց սենատորը - որ արտաքին գերատեսչության կադրային դիվանագետները հարկադրված են կանգնել հանձնաժողովների առաջ և դժվարություններ ունենալ պատմական փաստերը ճանաչելու և միջազգային հանրության կողմից ճանաչված իրողություններն ընդունելու հարցում»: Մենենդեսը շարունակեց` պնդելով, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման դեմ ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականությունը «վնասակար է արտաքին քաղաքականության համար»: Սենատորը ժխտման քաղաքականությունն անվանեց «ծիծաղելի դիրքորոշում»: Լսումների դիտորդների շարքում էին ԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպան Թաթուլ Մարգարյանը և Ամերիկայի հայկական համագումարի գործադիր տնօրեն Բրայան Արդունին, որն ասաց, թե իր կազմակերպությունը «ծափահարում է սենատոր Մենենդեսի տևական ջանքերին, որն ամեն ինչ անում է, որ Հայոց ցեղասպանության փաստերը հրապարակայնացվեն ու չժխտվեն»: Այցելուների սրահի միակ ներկաների` մի քանի տասնյակ ամերիկահայերի համար ցերեկային նիստի մեխը Յովանովիչն էր, որին հանձնաժողովին էր ներկայացնում նախկին սենատոր և նախագահի թեկնածու Ռոբերտ Դոուլը: Իր խոսքում Դոուլը հիշեցրեց Հայաստանի նկատմամբ իր համակրանքի մասին, որը սկիզբ է առել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ ինքը մարտում ծանր վիրավորվել է, և հայազգի բժիշկը փրկել է իր կյանքը: ԱՄՆ-ի հարգարժան պետական գործիչն իր խոսքում նաև նշել է, որ Հայաստանը «շատ լուրջ խնդիրներ ունի, և այնտեղ դեսպան է պետք»: Իր ներկա պաշտոնում նշանակվելուց առաջ Յովանովիչը եղել է Պետդեպարտամենտի քարտուղարի քաղաքական հարցերով տեղակալի ավագ խորհրդական: Դրանից առաջ եղել է առաքելության ղեկավարի տեղակալ Կիևում: Բակալավրի կոչում Յովանովիչը ստացել է Փրինսթոնի համալսարանում, իսկ մագիստրոսի կոչում` Պատերազմի ազգային քոլեջում: Հինգշաբթի օրվա լսումներն առաջինն էին այն մի քանի արգելքներից, որ Յովանովիչը (ի թիվս 8 այլ երկրներում, ներառյալ` Ռուսաստանում, դեսպանների թեկնածուների) պետք է հաղթահարի: Այդ գործընթացը կարող է ավարտվել հուլիսի սկզբին կամ շարունակվել մինչև ամառվա երկրորդ կես:

Գնալով մերձեցման՝ թուրքերը, փաստորեն, ճանաչում են Ցեղասպանությունը. քաղաքագետ

Կարնեգի կենտրոնի փորձագետ, քաղաքագետ Ալեքսանդր Մալաշենկոն, BBC ռադիոկայանին տված հարցազրույցում պատասխանելով Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումից հետո ղարաբաղյան հակամարտության հարցում հնարավոր առաջընթացի մասին հարցին, նշել է, որ «նման սուր հարցերում, երբ խոսք է գնում անջատողականության գաղափարի մասին», ինքը ոչ մի առաջընթաց չի տեսնում:

«Առաջընթացը կարող է լինել միայն պատերազմը, Աստված տա, որ այն տեղի չունենա»,- ասել է Մալաշենկոն:

Սակայն, ըստ քաղաքագետի, ժամանակի հետ իրականացվելու է «աստիճանական առաջխաղացում», այդ թվում նաև ԱՊՀ հարթակում և Ռուսաստանի մասնակցությամբ: «Սակայն չմոռանանք, որ իրավիճակը կարող է որակապես փոխվել հենց այս օրերին, եթե իրականում առաջընթաց ամրագրվի Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերություններում»,- նշել է Մալաշենկոն:

Պատասխանելով հայ-թուրքական գործընթացի և ղարաբաղյան հակամարտության փոխկապակցվածության մասին հարցին` փորձագետը նշել է, որ հայ-թուրքական մերձեցումը միմիայն երկու պետությունների միջև իրադարձություն չէ: «Դա համակովկասյան իրադարձություն է, իսկ որոշ առումով նաև գլոբալ, քանի որ թուրքերը, փաստորեն, ճանաչում են Ցեղասպանությունը և նման կերպ փորձում են հեռանալ անցյալից»:

Քաղաքագետը նաև համոզմունք է հայտնել, որ թուրքերն այդ մասին բացահայտ չեն խոսի, բայց «նրանք ցանկանում են ընդգծել, որ նոր փուլ է ձևավորվում իրենց հարաբերություններում»:

Շվեդիայի ինտեգրացիայի նախարարը հիշատակել է Հայոց ցեղասպանությունը

Շվեդիայի ինտեգրացիայի նախարար, լիբերալ Ժողովրդական կուսակցության անդամ Էրիկ Ուլենհագը Ստոկհոլմի սինագոգում՝ Հոլոքոստի զոհերի հիշատակման ելույթում հիշեցրել է Հիտլերի խոսքերն ու օգտագործել է «Հայոց ցեղասպանություն» արտահայտությունը: Այդ մասին հաղորդվում է Շվեդիայի կառավարության կայքում (http://www.regeringen.se/sb/d/14373/a/159977):

Նախարարը, մասնավորապես ասել է. «Ադոլֆ Հիտլերին վերագրում են «Ո՞վ է հիշում հայերին» արտահայտությունը: Նա նկատի ուներ Հայոց ցեղասպանությունը, որ տեղի է ունեցել Առաջին աշխարհամարտի տարիներին, երբ մոտ 1,5 միլիոն հայեր, ասորիներ եւ խալդիներ զոհվեցին այդ երկրում, որն այսօրվա Թուրքիան է: Ոչ ոք չպետք է արտասանի «Ո՞վ է հիշում հրեաներին»: Նվազագույնը, որ մենք կարող ենք անել՝ հարգելու Հոլոքոստի զոհերի հիշատակը, մշտապես պահել գիտելիքը, թե ինչ է եղել: Եթե ժխտողներին թույլատրվի հաղթել պատմության պայքարը, դա անդառնալի ոտնձգություն կլինի զոհերի հիշատակի առջեւ: Եւ մշտապես կլինի վտանգը, որ դա կարող է կրկնվել»:

Թուրքագետ. Թուրքիայում անցկացվող հայամետ միջոցառումներից զգալի օգուտ կստանա միայն Անկարան

Թուրքական 6 քաղաքներում ապրիլի 24-ին նախատեսված են միջոցառումներ Օսմանյան Թուրքիայում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին:

Ինչպես մարտի 22-ին կայացած ասուլիսում հայտարարել է թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանը, այդ միջոցառումների կազմակերպիչները նույն մարդիկ են, ինչ «Ներեք մեզ, հայեր» ակցիայի կազմակերպիչները:

Թուրքագետի խոսքով, կարեւոր է, որ նման միջոցառումներն անցկացվեն, սակայն, ըստ նրա, թուրքական հասարակության միայն փոքր մասն է կիսում այդ գաղափարները: Ընդ որում, այդ միջոցառումների կազմակերպիչներն աջակցում են Թուրքիայի շահերին:

Պատահական չէ, որ վերոնշյալ ակցիայի մասնակիցներից մեկը հայտարարել էր, թե Թուրքիայի կառավարությունը պետք է աղոթի իրենց համար:

«Մենք կարող ենք ուրախանալ նման հայամետ միջոցառումներով, բայց զգալի օգուտ դրանից կստանա միայն Անկարան»,- նշել է Մելքոնյանը:

Ռիչարդ Հովհաննիսյան. Թուրքիայում Ցեղասպանության հերքման նորագույն մեթոդը դրա աղավաղումն ու արդարացումն է

Մարտ 21, 2011 | 19:43

«Թուրքական ժխտողական քաղաքականությանը հակադարձելը խլում է մեր ներուժի ու գումարների 80 տոկոսը, որը կարող էինք ծախսել արվեստի ու զարգացման վրա»,- այդ մասին Լոնդոնում հայ ուսանողների հետ հանդիպման ժամանակ ասել է Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանի (UCLA) հայագիտության ամբիոնի ղեկավար Ռիչարդ Հովհաննիսյանը:

«Թուրքիան մեզ ընտրություն չի թողել: Կամա-ակամա ստիպված ենք պայքարել թուրքական քարոզչության դեմ: Ու որքան էլ ցեղասպանության մասին տեղեկացվածությունն աճում է, ապատեղեկատվությունն էլ նույնքան ավելանում է», - ասել է Ռիչարդ Հովհաննիսյանը` հավելելով. «Հայկական դեսպանատները թույլ են ու պասիվ ամեն տեղ: Եթե թուրքական դեսպանատների կայքերը նայեք, անմիջապես կգտնեք ցեղասպանության իրենց մեկնաբանությունը. նրանք ակտիվ քարոզչություն են անում, իսկ հայկական կողմը թերանում է, ինչը, իմ կարծիքով, տխուր է»:

Նրա խոսքով` ցեղասպանության հերքման նորագույն մեթոդը դրա աղավաղումն ու արդարացումն է: Չկարողանալով լիովին հերքել ջարդը` թուրքերը, ինչպես Ռիչարդ Հովհաննիսյանն է ասում, ռացիոնալացնում են ցեղասպանությունը` բացատրություններ տալով եղելության համար. «Նրանք ընդունում են` այո, ցավոք, 200 հազար հայ է մահացել, բայց պատերազմ էր: Նվազեցնում են զոհերի թիվը, մեջտեղ են բերում պատերազմական իրավիճակը, հայերի կողմից ապստամբությունները ու պնդում են, որ այդ ամենի մեջ միտում չի եղել, քանի որ ցեղասպանությունը պահանջում է միտում: Նաեւ դնում են համեմատության մեջ մյուս զոհերի հետ, ասում են` պատերազմ էր, բոլորը զոհեր ունեցան` թուրքերն էլ, հայերն էլ, արաբներն էլ, բրիտանացիներն էլ, ինչո՞ւ պիտի խոսենք 200 հազար հայերի մասին: Նույնը ասում են հրեական Հոլոքոսթը հերքողները»:

Ամեն դեպքում, ընդգծեց պատմաբանը, այս գործընթացը քայքայիչ է երկու կողմի համար. հայերը չեն ազատվում զոհի հոգեբանությունից, թուրքերը շարունակում են ապրել իրենց ստեղծած միֆի մեջ:

«Ինչպես խորհրդային պատմությունն էր հորինված, այնպես էլ թուրքերինն է: Ու սերունդներ շարունակ նրանք դասավանդում ու սերմանում են այդ: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ժողովուրդը կարողացավ գահընկեց անել հերոսներին, քանդել Ստալինի, Լենինի արձանները, մոռանալ միֆերը: Թուրքերի դեպքում` Աթաթուրքի նկարն ամեն քայլափոխին է, նրան չեն կարող ընդունել, որ Քեմալի թիմը կազմված էր մարդասպաններից, քանի որ Քեմալն այսօր կիսաստված է Թուրքիայում: Իսկ հնարավո՞ր է ազատվել միֆից` առանց այդ աստծուն գահընկեց անելու»,- ասել է Ռիչարդ Կիրակոսյանը:

Ըստ «Ազատություն» ռադիոկայանի` Հովհաննիսյանը 1915 թվականը չի համարում հայերի գոյության հիմնաքար, բայց կարեւորում է, որ ամեն հայ իր ինքնությունն ու պատմությունը ճանաչի:

Իր անձնական օրինակի մասին խոսելով` հայագետն ասել է, թե շատ ուշ է բացահայտել ընտանիքի պատմությունն ու հետաքրքրվել դրանով: Հիմնական պատճառը գլոբալացված ամերիկյան միջավայրն էր ու այն, որ ցեղասպանությունից փրկված ծնողները փորձում էին մոռանալ անցյալն ու բոլորովին նոր կյանք սկսել: Սակայն ի տարբերություն իր սերնդի` Սփյուռքի հաջորդ սերունդն ավելի հաստատակամ է իր ազգային ինքնության հարցում: Որպես օրինակ` Ռիչարդ Հովհաննիսյանը նշեց իր որդուն` «Ժառանգություն» կուսակցության նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանին. - «Հիմա արդեն մեր ընտանիքի երրորդ սերունդն Արեւելյան Հայաստանում է: Րաֆֆի Հովհաննիսյանը մի քանի օր է` Երեւանի Ազատության հրապարակում հացադուլ է անում: Դուք գիտե՞ք Րաֆֆի Հովհաննիսյանին: Նա Ազատության հրապարակում է, ինչ օգուտ` չգիտեմ, եւ ինչ պիտի լինի` չգիտեմ»:

Իսկ հայ - թուրքական հարաբերությունների առիթով նա սահմանափակվել է մի նախադասությամբ. «Այո, մենք պիտի կարգավորենք մեր հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, բայց ոչ իմ հիշողության գնով»:

Լիովին համաձայն եմ նրա տեսակետների հետ,այսօր այդ շները աղավաղում են ու չեն ժխտում,որ կոտորվել են հայեր,բայց նաև ավելացնում են իրենց թուրքական կողմի զոհվածնեին էլ:

Վրաստանի խորհրդարանում կկայանա Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գրքի շնորհանդեսը

Ապրիլ 19, 2011 | 21:10

Վրաստանի խորհրդարանի շենքում ապրիլի 20-ին տեղի կունենա «Հայոց Ցեղասպանությունը 1914-18 թվականների վրացական պարբերականներում» գրքի շնորհանդեսը:

«Վրաստանի Հայ Համայնք»-ի մամուլի ծառայությունից հայտնում են, որ ժողովածուում տեղ են գտել Վրաստանի Ազգային Խորհրդարանական գրադարանի` վրացական պարբերականների բաժնում պահպանվող Հայոց Ցեղասպանության թեման լուսաբանող նյութեր:

Հրատարակությունն ընդգրկում է 1914-1918 թթ ժամանակահատվածը, ինչն ընթերցողին թույլ է տալիս հետեւել իրադարձությունների ընթացքին նախապատերազմյան տարվա հունվարից, Առաջին աշխարհամարտին Թուրքիայի ներգրավվելուց մի քանի ամիս առաջ, մինչեւ 1918 թվականի մայիս, երբ նախկին Ռուսական Կայսրության տարածքում իրենց անկախությունը հռչակեցին Վրաստանը, Հայաստանն ու Ադրբեջանը: Ժողովածուում ժամանակագրական կարգով ներկայացված են այն կարեւորագույն տվյալները, որոնք այն ժամանակների վրացական պարբերականների շնորհիվ մեզ են հասել վերլուծական հոդվածների եւ փաստերի արձանագրման տեսքով:

Հրատարակության գլխավոր նպատակը վրաց ընթերցողին կոնկրետ թեմատիկայի հետ կապված Խորհրդարանական հանրային գրադարանի արխիվներում պահպանված նյութերին ծանոթացնելն է:

Գրքի ստեղծման գաղափարը եւ ժողովածուի հրատարակման հետ կապված բոլոր աշխատանքները իրականացրել են Վրաստանի Հայ Համայնք եւ Վրաստանի Հայ ուսանողների միություն հասարակական կազմակերպությունները:

Իմ անձնագիրը:	Անձնագիր � Կառավարում � Փոստ � Հյուրատետր � Ընկերներ � Սև ցուցակ � Գրառման գրքույկ � Հասցեների գրքույկ
Զրույց:	Սկիզբ � Ֆորումներ � Օրագրեր � Ակումբներ � Տեսախցիկ � Լուս. ալբոմներ � Ծանոթություններ � Օգտվող
Ժամանց:	Գեղեցկության մրցույթ
Օգտակար:	Սմայլիկներ � Անձնանշաններ

� 2007-2012 26l.mobi	Abuse
Desktop Version
Հայերեն � Беларуская � Nederlands � English � Français � ქართული � Deutsch � Lietuvių � Русский � Українська �