Տարբեր երկրների Մասին Տեղեկություններ...

այստեղ եկեք ընտրենք մի երկիր ու ամենքս տեղեկություններ գտնենք այդ երկրի վերաբերյալ նկարներ տեղադրենք ու վերջում ստանանք այդ երկրի ընդհանուր բնութագիրն երևի հենց սկզբում սխալ կլինի բնութագրել մեր երկիրն դրա համար սկսենք մեր հարևաններից արաջին երկիրն է ադրբեջանը
...ճանաչենք մեր թշնամիներին

ահա ադրբեջանի դրոշը
ու սխալ քարտեզն(արցախն երևի սխալմամբ ընդգրկված է քարտեզում)

Տնաշեն,գոնե Իրանի մասին խոսանք:
Մի տարի ա էդ դրոշին չռվէլ էնք:

Միքիչ Հայաստաննից խոսացեք,Շատ եմ կարոտել

Anna-Fransis գրել է (16 Հուն. 2010 22:48

) :

Միքիչ Հայաստաննից խոսացեք,Շատ եմ կարոտել

լավ ա,ափսոս հեռու ա

Իմ համար Հայաստանն մոտիկա :

Հայաստան
Հայաստանի Հանրապետությունը պետություն է Եվրոպայի և Ասիայի սահմանագլխին, Հարավային Կովկասում։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին անցկացվեց համաժողովրդական անկախության հանրաքվե։ Հայաստանի բնակչության 99%-ը «Այո» ասաց անկախությանը և հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհուրդը ընդունեց «Անկախության մասին հռչակագիր» և հռչակեց Հայաստանի Հանրապետության (ՀՀ) անկախությունը։ Սեպտեմբերի 21-ը նշվում է որպես ազգային տոն։ ՀՀ պետական լեզուն Հայերենն է իսկ գիրը 5-րդ դարում Մեսրոպ Մաշտոցի ստեղծած հայկական գիրը։ ՀՀ ազգային եկեղեցին Հայ Առաքելական եկեղեցին է։[1] Հայաստանը առաջին, Քրիստոնեությունը, որպես պետական կրոն ընդունած երկիրն է։
ՀՀ Սահմանադրությունը ընդունվել է 1995 թվականի հուլիսի 5-ին և փոփոխվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 27-ին համաժողովրդական հանրաքվեով։
Աշխարհագրություն
Հայաստանը գտնվում է Եվրոպա տարածաշրջանում, Սեվ եւ Կասպից ծովերի մեջտեղում, եւ չունի ելք դեպի ծով. Այն հյուսիս արեւելքից սահմանակից է Վրաստանի եւ Ադրբեջանի հետ, իսկ հարավ արեւմուտքից` Իրանի եւ Թուրքիայի: Հայաստանի լանդշաֆտը հիմնականում լեռնային է, արագահուն գետերով եւ ոչ մեծաքանակ անտառներով, սակայն բազմատեսակ ծառերով: Եղանակը լեռնային է. տաք ամառներով եւ ցուրտ ձմեռներով: Ամենաբարձր կետը, դա Արագած լեռն է, 4095մ, եւ ամենացածրը` 400մ: Տարածաշրջանի ամենաբարձր լեռը` Արարատը, համարվում է Հայաստանի սիմվոլներից մեկը:
Հայաստանը Միավորված Ազգերի Կազմակերպության (ՄԱԿ, նախկին ԽՍՀՄ երկրների խումբ) մաս է կազմում, եւ համագործակցում է այլ միջազգային կազմակերպությունների անդամ երկրների հետ, միջավայրի աղտոտվածության խնդիրները լուծելու համար:

Նա նաև լեռնային երկիր է՝ 90%-ը ծովի մակարդակից բարձր է 1.000 մետր։ Ամենաբարձր լեռը Արագածն է (4.090 մ)։ Ամենամեծ լիճը Սևանն է՝ 1.417 քառ. կմ։

* Հայաստանի Լեռները
* Հայաստանի խոշոր Գետերը
* Հայաստանի խոշոր Լճերը
Հայաստանի մեծ քաղաքները.

1. Երևան 1 093 499
2. Գյումրի 148 383
3. Վանաձոր 101 099
4. Էջմիածին 56 500
5. Հրազդան 42 000
6. Արտաշատ 33 100
7. Աբովյան 32 800
8. Կապան 32 200
9. Արմավիր29 900
10. Աշտարակ 21 800
11. Գորիս 20 000

25մլն տարի առաջ ստեղծվել է Հայկական Բարձրավանդակը: Փոքր Կովկասը տարածվում է հյուսիսային Հայաստանից, Սևանա լճից մինչեւ Ադրբեջան, այնուհետեւ հայ-ադրբեջանական սահմանով անցնում է դեպի Իրան: Լեռների այսպիսի դասավորությունը դարձնում է դժվարամատչելի հյուսիս հարավ անցումը: Երկրաբանական շարժը կատարվում է մինչ այսօր. Ավերիչ երկրաշարժերի տեսքով: Մի այդպիսի երկրաշարժ եղավ 1988թ.-ին, հանրապետության մեծությամբ երկրորդ քաղաքում` Գյումրիում (Լենինական), որի արդյունքում զոհվեց ավելի քան 25,000 մարդ:
Հայաստանի տարածքի (29,800 քառակուսի կիլոմետր) գրեթե կեսը գտնվում է ոչ պակաս քան 2000մ բարձրության վրա, եւ ընդամենը 3%-ն է, որ գտնվում է 650մ-ից ներքեւ: Ամենացածր վայրերը դրանք Արաքս եւ Դեբեդ գետերի հարթավայրերն են, 380մ եւ 430մ համապատասխանաբար: Փոքր Կովկասի բարձրունքները տատանվում են 2,640մ-ից 3,280մ: Հարավ արեւմուտքում Հայկական բարձրավանդակն է, որը ընկած է Արաքս գետի հարավարեւմուտքով եւ Թուրքական սահմանով: Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր կետը Արագած լեռն է, 4,430մ, որը նաեւ ամենաբարձրն է ՀՀ-ում: Հյուսիսից, Հայաստանի հիմնական ճանապարհները անցնում են Դեբեդ եւ Աղստեւ գետերի հարթավայրերով: Երկարությամբ Սևանը ամենամեծ լիճն է. 72.5կմ է իր ամենենալայն հատվածում, եւ 376կմ երկարությամբ: Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 2,070մ բարձրության վրա: Հարավ արեւմուտքում լանդշաֆտը էլ ավելի ցայտուն է:
Կլիմա
Ջերմաստիճանը Հայաստանում, հիմնականում կապված է բարձրությունից: Լեռնային հատվածներում հիմնականում Միջերկրական եւ Սեւ ծովերից եկած կլիման է, որը ապահովում է սեզոնային մեծ փոփոխություններ: Հայկական բարձրավանդակում, ձմռան միջին ջերմաստիճանը 0 °C, իսկ ամառային միջինը հասնում է 25°C -ի: Տարեկան միջին տեղումները Արաքսի ներքեւի մասերում կազմում են 250մմ, իսկ բարձրադիր մասերում 800մմ: Չնայած ձմեռվա ցրտին, հրաբխային ապարները Հայաստանը դարձրել են գյուղատնտեսությամբ զբաղվող ամենահին տարածքներից մեկը:

Մակերեսը համեմատական է

* Ավստրալիա. Տասմանիայի մոտ 33%:
* Կանադա. Նովա Սքոթայի կեսից ավելին, 56%
* Միացյալ Թագավորություն. Ուելսի մոտ 30%
* Միացյալ Նահանգներ. Մերիլենդից մի քիչ փոքր. 7%
* ԵՄ. Բելգիայից մի քիչ փոքր 8%:

Պատմություն
Հայերի պատմությունը սկսվում է Քրիստոսից մի քանի հազար տարի առաջ՝ հնդևրոպական մյուս ժողովուրդների պատմության հետ միասին, երբ սկսվեց նախահայրենիքից տարբեր ժողովուրդների նախնիների վերաբնակեցումը աշխարհի տարբեր մասեր։ Նախահայրենիքների մասին կան մի քանի վարկածներ։ Ըստ վերջին վարկածի՝ նախահայրենիքը գտնվել է Հայկական լեռնաշխարհում և Իրանական սարահարթի հյուսիսում (հեղ.՝ Վ. Իվանով, Թ. Գամկրելիձե «Հնդևրոպացիները և հնդևրոպական լեզուն», Թբիլիսի, 1984 թ., ռուսերեն)։ Մի քանի հազար տարի առաջ գերմանացիների, կելտերի, թոխարների, սլավոնների և այլ հնդևրոպական ժողովուրդների նախնիները հեռացան նշված տարածքներից։ Ամենաքիչը տեղաշարժվեցին հայերի, իրանցիների, խեթերի նախնիները։

Հնդևրոպական ժողովուրդների բաժանման գործընթացը սկսվել է խեթերի բաժանումից։ Ամենավերջում այս տարածքում ապրել են հույների, հնդիրանցիների և հայերի նախնիները, դրա պատճառով հայերենին մոտ են հնդևրոպական բարբառներից հունարենը, հետո՝ հնդիրանական լեզուները։ Հայկական պետականություն եղել է Ուրարտուից շատ առաջ։ Աքքադական արքա Սարգոնի մ.թ.ա. 24-րդ դարի արձանագրությունում նշվում է «Արմանում» երկրի անունը։ Նրա թոռ Նարամ Սինը նույնպես նշում է «Արմանում» երկրի անունը ցուցակի 11-րդ տեղում։ Մ.թ.ա. 15-րդ դարերում Եգիպտոսի Թաթմոս 3-րդի արձանագրությունում նշվում է «Էրմէնին»։ Մ.թ.ա. 13-15 դարերում խեթական արձանագրությունում նշվում է «Հայասա»-ն։

Հայաստանի և հարևան ժողովուրդների պատմութեան ուսումնասիրության համար կարևոր սկզբնաղբյուրներ են հայ պատմիչների աշխատությունները։ Հայ պատմագրության անդրանիկ երկը, «Վարք Մաշտոցի» գրվել է 5-րդ դարի 40-ականներին, որը մեզ հասել է 13-14-րդ դարերում կատարված ընդօրինակությամբ։ Մաշտոցի աշակերտ Կորյունի գրած այս երկում նկարագրվում է Մաշտոցի կյանքն ու գործունեությունը, տրվում է հայկական, վրացական և աղվանից գրերի ստեղծման պատմությունը (աշխատությունը թարգմանվել է գերմաներեն (1841), ֆրանսերեն (1869), անգլերեն (1952), ռուսերեն (1962)իտալերեն (1857)։

Ագաթանգեղոսի (5-րդ դար) պատմության մեջ տրված է Հայաստանում հեթանոսական կրոնի դեմ մղված պայքարի և 301 թվականին քրիստոնեությունը որպես պետական կրոնի ճանաչման պատմությունը, քրիստոնեության սկզբնական շրջանի պատմության ուսումնասիրման համար այս կարևոր սկզբնաղբյուրը զանազան խմբագրություններով հայտնի է եղել մի շարք հին լեզուներով (խմբագրություններից մի քանիսը և հայերեն բնագիրը նոր ժամանակներում թարգմանվել են իտալերեն (1843), շվեդերեն (1860) ֆրանսերեն (1867), անգլերեն (1976) և այլ լեզուներով)։ Ագաթանգեղոսի ժամանակակից Փավստոս Բուզանդի աշխատությունն ընդգրկում է 330-387 թթ. պատմական ժամանակաշրջանը և արտացոլում է Հայաստանի հասարակական–քաղաքական պատմությունը։ Այստեղ կարևոր տեղեկություններ կան հայ-հռոմեական և հայ-պարսկական հարաբերությունների մասին, ինչպես և ուշագրավ տվյալներ Անդրկովկասի ժողովուրդների պատմության վերաբերյալ (աշխատությունը թարգմանվել է գերմաներեն (1879), ֆրանսերեն (1867), ռուսերեն(1953))։ Մովսես Խորենացին (5-րդ դար) իր «Հայոց պատմութեան» մէջ առաջին անգամ ժամանակագրական կարգով տալիս է հայ ժողովրդի պատմությունը սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հինգերորդ դարը։ Մովսես Խորենացին սերունդների կողմից իրավամբ Պատմահայր անունն է ստացել։ Մատենադարանում պահվում են նրա «Հայոց պատմության» 31 ձեռագիր և մի քանի պատառիկ, որոնցից հնագույնը իններորդ դարից է։ Հայաստանի պատմությունը գրելիս Խորենացին ձեռքի տակ ունեցել է հույն, ասորի հեղինակների երկեր, որոնցից քաղվածքներ է բերում և որոնցից մի քանիսը աշխարհին հայտնի են դարձել միայն Խորենացու գրքի միջոցով։ «Հայոց պատմութեան» համար աղբյուր են հանդիասցել նաև հայկական բանահյուսությունը և ուրիշ ժողովուրդների ավանդական անցյալն ուսումնասիրելու համար։ Բավական է ասել, որ իրանական բանահյուսության հանրայայտ հերոս Ռոստամի անվան ամենավաղ գրանցումը (ավելի վաղ, քան իրանական գրանցումները) պատկանում է Մովսես Խորենացուն։ Ֆիրդուսուց մոտ 500 տարի առաջ Խորենացին գրանցել է Բյուրասպի Աժդահակի առասպելը։

Համաշխարհային նշանակություն ունեցող այս երկն արդեն ավելի քան երկու դար է ուսումնասիրվում է նաև օտար պատմաբանների և բանասերների կողմից։ 1736 թ. այն թարգմանվել է լատիներեն և հայերեն բնագրի հետ միասին լույս է տեսել Լոնդոնում։ Իսկ մինչ այդ նրա համառոտ բովանդակութիւնը շվեդ գիտնական Հենրիխ Բենները (1669-1732) տպագրել է Ստոկհոլմում։ 18-րդ դարի հրատարակություններին հաջորդեցին տարբեր լեզուներով մի շարք հրատարակութիւններ՝ ռուսերեն (1809 թ., 1858 թ., 1893 թ.) ֆրանսերեն (1836 թ., 1844 թ., 1869 թ., 1993 թ.), իտալերեն (1841 թ., 1850 թ.) գերմաներեն (1869 թ., 1881 թ.) հունգարերեն (1892 թ.), պարսկերեն (1992 թ.)։

Հինգերորդ դարի պատմիչ Եղիշեն իր «Վասն Վարդանայ և հայոց պատերազմի» երկում պատմում է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ 451 թ. Հայերի մղած անձնուրաց պայքարի, հայրենի երկրի ազատության ու անկախության համար մարտնչելու նրա զավակների անկոտրում կամքի մասին։ Երկի վերնագիրը կրում է հայկական հերոսական զորագնդերի անմահացած զորավար Վարդան Մամիկոնյանի անունը։ «Վարդանանց պատմությունը» արժեքավոր տեղեկություններ է պարունակում զրադաշտական կրոնի և առհասարակ Պարսկաստանի քաղաքական կյանքի վերաբերեալ։ Աշխատությունը հրատարակվել է մօտ 40 անգամ հայերեն և օտար լեզուներով՝ անգլերեն (1830թ., 1926թ., 1952թ.), իտալերեն (1840թ.), ֆրանսերեն (1841թ., 1869թ.), ռուսերեն (1853թ., 1884թ., 1971թ.)։
Ներկայիս Հայաստան (նաև ԼՂՀը)

Մատենադարանում են պահվում 5-րդ դարի պատմիչ ու «Հայոց պատմության» երկու ընդօրինակությունները։ Պատմությունն ընդգրկում է 387-486 թթ. միջև ընկած ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը որտեղ արտացոլում են գտել նաև Պարսկաստանում, Բյուզանդական կայսրության սահմաններում, Վրաստանում, Աղվանքում և այլուր տեղի ունեցած պատմական անցուդարձերը։ Դեպի Հայաստան և Փոքր Ասիա արաբների կատարած արշավանքների վերաբերյալ հավաստի աղբյուր է 8-րդ դարի պատմիչ Ղևոնդի երկը։ Այստեղ հանդիպում են հայերի, վրացիների, աղվանների, խազարների և միւս կողմից արաբների միջև եղած փոխհարաբերութիւններին վերաբերող որոշ տեղեկություններ, որ այլ աղբյուրներից հայտնի չեն։ Ղևոնդի Պատմությունը հետաքրքիր սկզբնաղբյուր է նաև արաբական բռնակալութեան դեմ մղված ազատագրական պայքարի պատմության ուսումնասիրման համար։ Հայ պատմագրության մէջ առանձնակի տեղ ունի Մովսես Կաղանկատուացու անունով հայտնի “Պատմություն Աղվանից” երկը։ 7-ից 10-րդ դարերում տարբեր հեղինակների մասնակցությամբ ստեղծված այս Պատմութիւնը համաշխարհային գրականության մեջ միակն է, որ նվիրված է հատկապես Աղվանից աշխարհի պատմությանը /"Աղվանից աշխարհ" ասելով հիմնականում հասկացվել է "Հայոց Արևելից կողմանք"-ը/։ 10-րդ դարի մյուս մատենագիրներից Յովհաննես Դրասխանակերտցու ու, Ուխտանեսի և Ստեփանոս Ասողիկի երկերում նույնպես հանդիպում ենք կարևոր տեղեկությունների ժամանակի քաղաքական հարաբերությունների և սոցիալական պայքարի մասին։ 11-րդ դարի պատմիչ Արիստակէս Լաստիվերտցին պատմել է սելջուկ թուրքերի և բյուզանդացիների արշավանքների մասին։ Այս շրջանում է, որ սկսվում է հայերի գաղթը դեպի օտար հորիզոններ։ Լաստիվերտցին նշել է նաև ներքին հակասութիւնները վաճառականների և հարուստ մարդկանց անազնվության, խաբեբայության, կաշառակերության, շահամոլության, իշխանների անմիաբանության մասին, որոնք և պատճաառ են դարձել երկրի ծանր վիճակի համար։ 12-13–րդ դարերում տեղի է ունենում քաղաքային կյանքի զգալի աշխուժացում։ Հայաստանը դառնում է առևտրական ճանապարհների հանգուցակետ։ Կիլիկիայում հիմնվում է հայկական իշխանություն, որը գոյատևում է շուրջ երեք դար (մինչև 1375թ.)։ Այս ժամանակաշրջանը (12-13-րդ դարեր) հայ պատմագրության ամենաբեղուն շրջաններից մեկն է, որը տվել է ավելի քան տասը խոշոր պատմիչներ ու ժամանակագիրներ Սամուել Անեցի, Մխիթար Անեցի, Մատթևոս Ուռհայեցի, Մխիթար Այրիվանեցի, Վարդան Արևելցի, Կիրակոս Գանձակեցի, Գրիգոր Ակներցի կամ Ականցի, Վահրամ Րաբունի, Սմբատ Սպարապետ (Գունդստաբլ), Հեթում պատմիչ, Ստեփանոս Օրբելեան և ուրիշներ։ 14-16-րդ դարերը հայ պատմագրության ամենաամուլ դարերն են։ Այս ժամանկաշրջանը տվել է ընդամենը մեկ նշանավվոր պատմիչ Թովմա Մեծոփեցի (1376/9-1446), որը գրել է Լենկ Թեմուրի և նրա յաջորդների արշաւանքների շրջանի Հայաստանի պատմությունը։ Այս դարերի մանր ժամանակագիրների երկերից Մատենադարանում պահվում են Գրիգոր Խլաթեցու Ծերենցի (1350-1425), Մովսէս Արծկեցու, Առաքել Բաղիշեցու, Աբրահամ Անկիւրացու, Սիմեոն Ապարանցու չափածո պատմությունները, Անդրեաս Եվդոկացու, Բարսեղ Արճիշեցու, Յովհաննես Ծարեցու և ուրիշների “Ժամանակագրություն”-ները, որոնք արժեքաւոր տեղեկություններ են հաղորդում ժամանակի քաղաքական ու տնտեսական կյանքի մասին։ 17-18-րդ դարերը խիստ տարբերվում են նախորդ շրջանից։ Նրանք հարուստ են ինչպես մանր այնպէս և խոշոր պատմական գործերով։ 17-րդ դարի խոշոր պատմիչ Առաքել Դավրիժեցու (1669թ. ) “Հայոց պատմութիւնն” ընդգրկում է 1601-1662թթ. տեղի ունեցած դեպքերը Հայաստանում, Թուրքիայում, Իրանում, Ստամբուլի, Իսպահանի, Լվովի և այլ վայրերի հայկական գաղութներում։ Այստեղ մանրամասն ներկայացվում է պարսից Շահ Աբբաս Ա թագավորի կողմից հայերի Պարսկաստան բռնի գաղթեցնելու պատմությունը։ Մատենադարանում պահվում են նաև այդ շրջանի մյուս նշանավոր պատմիչների, ժամանակագիրների, ճանապարհորդների գործերը, որոնց թվում Զաքարիա Սարկաւագի (ծնւ.1620), Երեմիա Չելեպիի (1637-1695), Կոստանդին Ջուղայեցու (17-րդ դար), Եսայի Հասան Ջալալեանի (1728թ.) և ուրիշների աշխատութիւնները, ինչպէս և Յակոբ Շամախեցու (1763թ.), կաթողիկոս Սիմէոն Երևանցու (1780թ.) և բազմաթիվ այլ մատենագիրների երկերը։ Որոշակի պատմագրական արժեք են ներկայացնում նաև օտար պատմիչների աշխատութիւնների հայերեն թարգմանությունները, որոնց թվում են Յովսեփ Փլավիոսի, Եսեբիոս Կեսարեցու, Սոկրատ Աքոլաստիկոսի, Միքայել Ասորու, Մարտիրոս Լեհացու, Գևորգ Ֆրանցեսի և ուրիշների պատմական գրվածքները։ Սրանց մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում 4-րդ դարի առաջին կեսի հույն պատմիչ Եվսեբիոս Կեսարացու Ժամանակագրությունը (“Քրոնիկոն”), որի յունարեն բնագիրն անհետ կորել է, որը բանասիրութեանը յայտնի դարձաւ 1787 թվականին, այժմ Մատենադարանում պահվող թիւ 1904 ձեռագրի միջոցով։ Հայկական պատմական մատենագրության ինքնուրույն և թարգմանական երկերի հետ միասին գիտական մեծ արժեք են ներկայացնում Մատենադարանում պահվող օտար լեզուներով գրված պատմագրական աշխատությունները։

Aren2 գրել է (17 Հուն. 2010 23:43

) :

Հայաստան
Հայաստանի Հանրապետությունը պետություն է Եվրոպայի և Ասիայի սահմանագլխին, Հարավային Կովկասում։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին անցկացվեց համաժողովրդական անկախության հանրաքվե։ Հայաստանի բնակչության 99%-ը «Այո» ասաց անկախությանը և հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհուրդը ընդունեց «Անկախության մասին հռչակագիր» և հռչակեց Հայաստանի Հանրապետության (ՀՀ) անկախությունը։ Սեպտեմբերի 21-ը նշվում է որպես ազգային տոն։ ՀՀ պետական լեզուն Հայերենն է իսկ գիրը 5-րդ դարում Մեսրոպ Մաշտոցի ստեղծած հայկական գիրը։ ՀՀ ազգային եկեղեցին Հայ Առաքելական եկեղեցին է։[1] Հայաստանը առաջին, Քրիստոնեությունը, որպես պետական կրոն ընդունած երկիրն է։
ՀՀ Սահմանադրությունը ընդունվել է 1995 թվականի հուլիսի 5-ին և փոփոխվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 27-ին համաժողովրդական հանրաքվեով։
Աշխարհագրություն
Հայաստանը գտնվում է Եվրոպա տարածաշրջանում, Սեվ եւ Կասպից ծովերի մեջտեղում, եւ չունի ելք դեպի ծով. Այն հյուսիս արեւելքից սահմանակից է Վրաստանի եւ Ադրբեջանի հետ, իսկ հարավ արեւմուտքից` Իրանի եւ Թուրքիայի: Հայաստանի լանդշաֆտը հիմնականում լեռնային է, արագահուն գետերով եւ ոչ մեծաքանակ անտառներով, սակայն բազմատեսակ ծառերով: Եղանակը լեռնային է. տաք ամառներով եւ ցուրտ ձմեռներով: Ամենաբարձր կետը, դա Արագած լեռն է, 4095մ, եւ ամենացածրը` 400մ: Տարածաշրջանի ամենաբարձր լեռը` Արարատը, համարվում է Հայաստանի սիմվոլներից մեկը:
Հայաստանը Միավորված Ազգերի Կազմակերպության (ՄԱԿ, նախկին ԽՍՀՄ երկրների խումբ) մաս է կազմում, եւ համագործակցում է այլ միջազգային կազմակերպությունների անդամ երկրների հետ, միջավայրի աղտոտվածության խնդիրները լուծելու համար:

Նա նաև լեռնային երկիր է՝ 90%-ը ծովի մակարդակից բարձր է 1.000 մետր։ Ամենաբարձր լեռը Արագածն է (4.090 մ)։ Ամենամեծ լիճը Սևանն է՝ 1.417 քառ. կմ։

* Հայաստանի Լեռները
* Հայաստանի խոշոր Գետերը
* Հայաստանի խոշոր Լճերը
Հայաստանի մեծ քաղաքները.

1. Երևան 1 093 499
2. Գյումրի 148 383
3. Վանաձոր 101 099
4. Էջմիածին 56 500
5. Հրազդան 42 000
6. Արտաշատ 33 100
7. Աբովյան 32 800
8. Կապան 32 200
9. Արմավիր29 900
10. Աշտարակ 21 800
11. Գորիս 20 000

25մլն տարի առաջ ստեղծվել է Հայկական Բարձրավանդակը: Փոքր Կովկասը տարածվում է հյուսիսային Հայաստանից, Սևանա լճից մինչեւ Ադրբեջան, այնուհետեւ հայ-ադրբեջանական սահմանով անցնում է դեպի Իրան: Լեռների այսպիսի դասավորությունը դարձնում է դժվարամատչելի հյուսիս հարավ անցումը: Երկրաբանական շարժը կատարվում է մինչ այսօր. Ավերիչ երկրաշարժերի տեսքով: Մի այդպիսի երկրաշարժ եղավ 1988թ.-ին, հանրապետության մեծությամբ երկրորդ քաղաքում` Գյումրիում (Լենինական), որի արդյունքում զոհվեց ավելի քան 25,000 մարդ:
Հայաստանի տարածքի (29,800 քառակուսի կիլոմետր) գրեթե կեսը գտնվում է ոչ պակաս քան 2000մ բարձրության վրա, եւ ընդամենը 3%-ն է, որ գտնվում է 650մ-ից ներքեւ: Ամենացածր վայրերը դրանք Արաքս եւ Դեբեդ գետերի հարթավայրերն են, 380մ եւ 430մ համապատասխանաբար: Փոքր Կովկասի բարձրունքները տատանվում են 2,640մ-ից 3,280մ: Հարավ արեւմուտքում Հայկական բարձրավանդակն է, որը ընկած է Արաքս գետի հարավարեւմուտքով եւ Թուրքական սահմանով: Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր կետը Արագած լեռն է, 4,430մ, որը նաեւ ամենաբարձրն է ՀՀ-ում: Հյուսիսից, Հայաստանի հիմնական ճանապարհները անցնում են Դեբեդ եւ Աղստեւ գետերի հարթավայրերով: Երկարությամբ Սևանը ամենամեծ լիճն է. 72.5կմ է իր ամենենալայն հատվածում, եւ 376կմ երկարությամբ: Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 2,070մ բարձրության վրա: Հարավ արեւմուտքում լանդշաֆտը էլ ավելի ցայտուն է:
Կլիմա
Ջերմաստիճանը Հայաստանում, հիմնականում կապված է բարձրությունից: Լեռնային հատվածներում հիմնականում Միջերկրական եւ Սեւ ծովերից եկած կլիման է, որը ապահովում է սեզոնային մեծ փոփոխություններ: Հայկական բարձրավանդակում, ձմռան միջին ջերմաստիճանը 0 °C, իսկ ամառային միջինը հասնում է 25°C -ի: Տարեկան միջին տեղումները Արաքսի ներքեւի մասերում կազմում են 250մմ, իսկ բարձրադիր մասերում 800մմ: Չնայած ձմեռվա ցրտին, հրաբխային ապարները Հայաստանը դարձրել են գյուղատնտեսությամբ զբաղվող ամենահին տարածքներից մեկը:

Մակերեսը համեմատական է

* Ավստրալիա. Տասմանիայի մոտ 33%:
* Կանադա. Նովա Սքոթայի կեսից ավելին, 56%
* Միացյալ Թագավորություն. Ուելսի մոտ 30%
* Միացյալ Նահանգներ. Մերիլենդից մի քիչ փոքր. 7%
* ԵՄ. Բելգիայից մի քիչ փոքր 8%:

Պատմություն
Հայերի պատմությունը սկսվում է Քրիստոսից մի քանի հազար տարի առաջ՝ հնդևրոպական մյուս ժողովուրդների պատմության հետ միասին, երբ սկսվեց նախահայրենիքից տարբեր ժողովուրդների նախնիների վերաբնակեցումը աշխարհի տարբեր մասեր։ Նախահայրենիքների մասին կան մի քանի վարկածներ։ Ըստ վերջին վարկածի՝ նախահայրենիքը գտնվել է Հայկական լեռնաշխարհում և Իրանական սարահարթի հյուսիսում (հեղ.՝ Վ. Իվանով, Թ. Գամկրելիձե «Հնդևրոպացիները և հնդևրոպական լեզուն», Թբիլիսի, 1984 թ., ռուսերեն)։ Մի քանի հազար տարի առաջ գերմանացիների, կելտերի, թոխարների, սլավոնների և այլ հնդևրոպական ժողովուրդների նախնիները հեռացան նշված տարածքներից։ Ամենաքիչը տեղաշարժվեցին հայերի, իրանցիների, խեթերի նախնիները։

Հնդևրոպական ժողովուրդների բաժանման գործընթացը սկսվել է խեթերի բաժանումից։ Ամենավերջում այս տարածքում ապրել են հույների, հնդիրանցիների և հայերի նախնիները, դրա պատճառով հայերենին մոտ են հնդևրոպական բարբառներից հունարենը, հետո՝ հնդիրանական լեզուները։ Հայկական պետականություն եղել է Ուրարտուից շատ առաջ։ Աքքադական արքա Սարգոնի մ.թ.ա. 24-րդ դարի արձանագրությունում նշվում է «Արմանում» երկրի անունը։ Նրա թոռ Նարամ Սինը նույնպես նշում է «Արմանում» երկրի անունը ցուցակի 11-րդ տեղում։ Մ.թ.ա. 15-րդ դարերում Եգիպտոսի Թաթմոս 3-րդի արձանագրությունում նշվում է «Էրմէնին»։ Մ.թ.ա. 13-15 դարերում խեթական արձանագրությունում նշվում է «Հայասա»-ն։

Հայաստանի և հարևան ժողովուրդների պատմութեան ուսումնասիրության համար կարևոր սկզբնաղբյուրներ են հայ պատմիչների աշխատությունները։ Հայ պատմագրության անդրանիկ երկը, «Վարք Մաշտոցի» գրվել է 5-րդ դարի 40-ականներին, որը մեզ հասել է 13-14-րդ դարերում կատարված ընդօրինակությամբ։ Մաշտոցի աշակերտ Կորյունի գրած այս երկում նկարագրվում է Մաշտոցի կյանքն ու գործունեությունը, տրվում է հայկական, վրացական և աղվանից գրերի ստեղծման պատմությունը (աշխատությունը թարգմանվել է գերմաներեն (1841), ֆրանսերեն (1869), անգլերեն (1952), ռուսերեն (1962)իտալերեն (1857)։

Ագաթանգեղոսի (5-րդ դար) պատմության մեջ տրված է Հայաստանում հեթանոսական կրոնի դեմ մղված պայքարի և 301 թվականին քրիստոնեությունը որպես պետական կրոնի ճանաչման պատմությունը, քրիստոնեության սկզբնական շրջանի պատմության ուսումնասիրման համար այս կարևոր սկզբնաղբյուրը զանազան խմբագրություններով հայտնի է եղել մի շարք հին լեզուներով (խմբագրություններից մի քանիսը և հայերեն բնագիրը նոր ժամանակներում թարգմանվել են իտալերեն (1843), շվեդերեն (1860) ֆրանսերեն (1867), անգլերեն (1976) և այլ լեզուներով)։ Ագաթանգեղոսի ժամանակակից Փավստոս Բուզանդի աշխատությունն ընդգրկում է 330-387 թթ. պատմական ժամանակաշրջանը և արտացոլում է Հայաստանի հասարակական–քաղաքական պատմությունը։ Այստեղ կարևոր տեղեկություններ կան հայ-հռոմեական և հայ-պարսկական հարաբերությունների մասին, ինչպես և ուշագրավ տվյալներ Անդրկովկասի ժողովուրդների պատմության վերաբերյալ (աշխատությունը թարգմանվել է գերմաներեն (1879), ֆրանսերեն (1867), ռուսերեն(1953))։ Մովսես Խորենացին (5-րդ դար) իր «Հայոց պատմութեան» մէջ առաջին անգամ ժամանակագրական կարգով տալիս է հայ ժողովրդի պատմությունը սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հինգերորդ դարը։ Մովսես Խորենացին սերունդների կողմից իրավամբ Պատմահայր անունն է ստացել։ Մատենադարանում պահվում են նրա «Հայոց պատմության» 31 ձեռագիր և մի քանի պատառիկ, որոնցից հնագույնը իններորդ դարից է։ Հայաստանի պատմությունը գրելիս Խորենացին ձեռքի տակ ունեցել է հույն, ասորի հեղինակների երկեր, որոնցից քաղվածքներ է բերում և որոնցից մի քանիսը աշխարհին հայտնի են դարձել միայն Խորենացու գրքի միջոցով։ «Հայոց պատմութեան» համար աղբյուր են հանդիասցել նաև հայկական բանահյուսությունը և ուրիշ ժողովուրդների ավանդական անցյալն ուսումնասիրելու համար։ Բավական է ասել, որ իրանական բանահյուսության հանրայայտ հերոս Ռոստամի անվան ամենավաղ գրանցումը (ավելի վաղ, քան իրանական գրանցումները) պատկանում է Մովսես Խորենացուն։ Ֆիրդուսուց մոտ 500 տարի առաջ Խորենացին գրանցել է Բյուրասպի Աժդահակի առասպելը։

Համաշխարհային նշանակություն ունեցող այս երկն արդեն ավելի քան երկու դար է ուսումնասիրվում է նաև օտար պատմաբանների և բանասերների կողմից։ 1736 թ. այն թարգմանվել է լատիներեն և հայերեն բնագրի հետ միասին լույս է տեսել Լոնդոնում։ Իսկ մինչ այդ նրա համառոտ բովանդակութիւնը շվեդ գիտնական Հենրիխ Բենները (1669-1732) տպագրել է Ստոկհոլմում։ 18-րդ դարի հրատարակություններին հաջորդեցին տարբեր լեզուներով մի շարք հրատարակութիւններ՝ ռուսերեն (1809 թ., 1858 թ., 1893 թ.) ֆրանսերեն (1836 թ., 1844 թ., 1869 թ., 1993 թ.), իտալերեն (1841 թ., 1850 թ.) գերմաներեն (1869 թ., 1881 թ.) հունգարերեն (1892 թ.), պարսկերեն (1992 թ.)։

Հինգերորդ դարի պատմիչ Եղիշեն իր «Վասն Վարդանայ և հայոց պատերազմի» երկում պատմում է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ 451 թ. Հայերի մղած անձնուրաց պայքարի, հայրենի երկրի ազատության ու անկախության համար մարտնչելու նրա զավակների անկոտրում կամքի մասին։ Երկի վերնագիրը կրում է հայկական հերոսական զորագնդերի անմահացած զորավար Վարդան Մամիկոնյանի անունը։ «Վարդանանց պատմությունը» արժեքավոր տեղեկություններ է պարունակում զրադաշտական կրոնի և առհասարակ Պարսկաստանի քաղաքական կյանքի վերաբերեալ։ Աշխատությունը հրատարակվել է մօտ 40 անգամ հայերեն և օտար լեզուներով՝ անգլերեն (1830թ., 1926թ., 1952թ.), իտալերեն (1840թ.), ֆրանսերեն (1841թ., 1869թ.), ռուսերեն (1853թ., 1884թ., 1971թ.)։
Ներկայիս Հայաստան (նաև ԼՂՀը)

Մատենադարանում են պահվում 5-րդ դարի պատմիչ ու «Հայոց պատմության» երկու ընդօրինակությունները։ Պատմությունն ընդգրկում է 387-486 թթ. միջև ընկած ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը որտեղ արտացոլում են գտել նաև Պարսկաստանում, Բյուզանդական կայսրության սահմաններում, Վրաստանում, Աղվանքում և այլուր տեղի ունեցած պատմական անցուդարձերը։ Դեպի Հայաստան և Փոքր Ասիա արաբների կատարած արշավանքների վերաբերյալ հավաստի աղբյուր է 8-րդ դարի պատմիչ Ղևոնդի երկը։ Այստեղ հանդիպում են հայերի, վրացիների, աղվանների, խազարների և միւս կողմից արաբների միջև եղած փոխհարաբերութիւններին վերաբերող որոշ տեղեկություններ, որ այլ աղբյուրներից հայտնի չեն։ Ղևոնդի Պատմությունը հետաքրքիր սկզբնաղբյուր է նաև արաբական բռնակալութեան դեմ մղված ազատագրական պայքարի պատմության ուսումնասիրման համար։ Հայ պատմագրության մէջ առանձնակի տեղ ունի Մովսես Կաղանկատուացու անունով հայտնի “Պատմություն Աղվանից” երկը։ 7-ից 10-րդ դարերում տարբեր հեղինակների մասնակցությամբ ստեղծված այս Պատմութիւնը համաշխարհային գրականության մեջ միակն է, որ նվիրված է հատկապես Աղվանից աշխարհի պատմությանը /"Աղվանից աշխարհ" ասելով հիմնականում հասկացվել է "Հայոց Արևելից կողմանք"-ը/։ 10-րդ դարի մյուս մատենագիրներից Յովհաննես Դրասխանակերտցու ու, Ուխտանեսի և Ստեփանոս Ասողիկի երկերում նույնպես հանդիպում ենք կարևոր տեղեկությունների ժամանակի քաղաքական հարաբերությունների և սոցիալական պայքարի մասին։ 11-րդ դարի պատմիչ Արիստակէս Լաստիվերտցին պատմել է սելջուկ թուրքերի և բյուզանդացիների արշավանքների մասին։ Այս շրջանում է, որ սկսվում է հայերի գաղթը դեպի օտար հորիզոններ։ Լաստիվերտցին նշել է նաև ներքին հակասութիւնները վաճառականների և հարուստ մարդկանց անազնվության, խաբեբայության, կաշառակերության, շահամոլության, իշխանների անմիաբանության մասին, որոնք և պատճաառ են դարձել երկրի ծանր վիճակի համար։ 12-13–րդ դարերում տեղի է ունենում քաղաքային կյանքի զգալի աշխուժացում։ Հայաստանը դառնում է առևտրական ճանապարհների հանգուցակետ։ Կիլիկիայում հիմնվում է հայկական իշխանություն, որը գոյատևում է շուրջ երեք դար (մինչև 1375թ.)։ Այս ժամանակաշրջանը (12-13-րդ դարեր) հայ պատմագրության ամենաբեղուն շրջաններից մեկն է, որը տվել է ավելի քան տասը խոշոր պատմիչներ ու ժամանակագիրներ Սամուել Անեցի, Մխիթար Անեցի, Մատթևոս Ուռհայեցի, Մխիթար Այրիվանեցի, Վարդան Արևելցի, Կիրակոս Գանձակեցի, Գրիգոր Ակներցի կամ Ականցի, Վահրամ Րաբունի, Սմբատ Սպարապետ (Գունդստաբլ), Հեթում պատմիչ, Ստեփանոս Օրբելեան և ուրիշներ։ 14-16-րդ դարերը հայ պատմագրության ամենաամուլ դարերն են։ Այս ժամանկաշրջանը տվել է ընդամենը մեկ նշանավվոր պատմիչ Թովմա Մեծոփեցի (1376/9-1446), որը գրել է Լենկ Թեմուրի և նրա յաջորդների արշաւանքների շրջանի Հայաստանի պատմությունը։ Այս դարերի մանր ժամանակագիրների երկերից Մատենադարանում պահվում են Գրիգոր Խլաթեցու Ծերենցի (1350-1425), Մովսէս Արծկեցու, Առաքել Բաղիշեցու, Աբրահամ Անկիւրացու, Սիմեոն Ապարանցու չափածո պատմությունները, Անդրեաս Եվդոկացու, Բարսեղ Արճիշեցու, Յովհաննես Ծարեցու և ուրիշների “Ժամանակագրություն”-ները, որոնք արժեքաւոր տեղեկություններ են հաղորդում ժամանակի քաղաքական ու տնտեսական կյանքի մասին։ 17-18-րդ դարերը խիստ տարբերվում են նախորդ շրջանից։ Նրանք հարուստ են ինչպես մանր այնպէս և խոշոր պատմական գործերով։ 17-րդ դարի խոշոր պատմիչ Առաքել Դավրիժեցու (1669թ. ) “Հայոց պատմութիւնն” ընդգրկում է 1601-1662թթ. տեղի ունեցած դեպքերը Հայաստանում, Թուրքիայում, Իրանում, Ստամբուլի, Իսպահանի, Լվովի և այլ վայրերի հայկական գաղութներում։ Այստեղ մանրամասն ներկայացվում է պարսից Շահ Աբբաս Ա թագավորի կողմից հայերի Պարսկաստան բռնի գաղթեցնելու պատմությունը։ Մատենադարանում պահվում են նաև այդ շրջանի մյուս նշանավոր պատմիչների, ժամանակագիրների, ճանապարհորդների գործերը, որոնց թվում Զաքարիա Սարկաւագի (ծնւ.1620), Երեմիա Չելեպիի (1637-1695), Կոստանդին Ջուղայեցու (17-րդ դար), Եսայի Հասան Ջալալեանի (1728թ.) և ուրիշների աշխատութիւնները, ինչպէս և Յակոբ Շամախեցու (1763թ.), կաթողիկոս Սիմէոն Երևանցու (1780թ.) և բազմաթիվ այլ մատենագիրների երկերը։ Որոշակի պատմագրական արժեք են ներկայացնում նաև օտար պատմիչների աշխատութիւնների հայերեն թարգմանությունները, որոնց թվում են Յովսեփ Փլավիոսի, Եսեբիոս Կեսարեցու, Սոկրատ Աքոլաստիկոսի, Միքայել Ասորու, Մարտիրոս Լեհացու, Գևորգ Ֆրանցեսի և ուրիշների պատմական գրվածքները։ Սրանց մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում 4-րդ դարի առաջին կեսի հույն պատմիչ Եվսեբիոս Կեսարացու Ժամանակագրությունը (“Քրոնիկոն”), որի յունարեն բնագիրն անհետ կորել է, որը բանասիրութեանը յայտնի դարձաւ 1787 թվականին, այժմ Մատենադարանում պահվող թիւ 1904 ձեռագրի միջոցով։ Հայկական պատմական մատենագրության ինքնուրույն և թարգմանական երկերի հետ միասին գիտական մեծ արժեք են ներկայացնում Մատենադարանում պահվող օտար լեզուներով գրված պատմագրական աշխատությունները։

Ալիասկայի դրոշը հորինել ա 13 տարեկան տղա

Հունաստանի մասին պատմող չկա

Իմ անձնագիրը:	Անձնագիր � Կառավարում � Փոստ � Հյուրատետր � Ընկերներ � Սև ցուցակ � Գրառման գրքույկ � Հասցեների գրքույկ
Զրույց:	Սկիզբ � Ֆորումներ � Օրագրեր � Ակումբներ � Տեսախցիկ � Լուս. ալբոմներ � Ծանոթություններ � Օգտվող
Ժամանց:	Գեղեցկության մրցույթ
Օգտակար:	Սմայլիկներ � Անձնանշաններ

� 2007-2012 26l.mobi	Abuse
Desktop Version
Հայերեն � Беларуская � Nederlands � English � Français � ქართული � Deutsch � Lietuvių � Русский � Українська �